Ostatnio trafiłam na post w jednej z grup internetowych: “Jak zacząć pracować zdalnie?” To pytanie przypomniało mi moją własną drogę. Kiedy zaczynałam pracować zdalnie, mieszkałam w małym mieście, bez perspektyw i bez planu. Do wszystkiego musiałam dochodzić sama. Teraz, patrząc wstecz, zastanawiam się, co bym zrobiła, gdybym dziś musiała zacząć od zera. Co zrobiłabym, będąc na Twoim miejscu?

Na pewno postawiłabym na rozwój i naukę, a zwłaszcza na poznawanie nowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja (AI). Na przykład, AI może być wykorzystana do automatyzacji procesów w marketingu, co pozwala zaoszczędzić czas i zwiększyć efektywność pracy. To jest fala, która zmienia świat i warto na nią wskoczyć. Dałabym sobie sporo czasu na uczenie się, zaczynając od podstaw. Sięgnęłabym po książki, blogi, kursy online – wszystko, co pozwoliłoby mi lepiej zrozumieć, jak można pracować zdalnie, jakie są opcje rozwoju i które ścieżki mogą być dla mnie odpowiednie.

Kiedy startowałam ponad dekadę temu, opcji było znacznie mniej, a dostęp do wiedzy – szczególnie w Polsce – był mocno ograniczony. Dziś, dostępność zasobów i możliwości znacznie wzrosła, co otwiera wiele nowych dróg dla tych, którzy chcą zacząć. Dzisiaj te bariery są o wiele niższe, ale jedno pozostaje niezmienne: umiejętność szukania. Ważne jest korzystanie z konkretnych stron internetowych i zasobów, które wspierają rozwój. Ważne jest nie tylko przyswajanie wiedzy, ale też odszukiwanie odpowiednich źródeł i inspirowanie się ludźmi, którzy już idą ścieżką, którą my chcielibyśmy podążać. Dlatego na pewno korzystałabym z treści i wsparcia innych cyfrowych nomadów – bo to są ludzie, którzy przeszli przez to samo i mają całą masę pomysłów oraz inspiracji.

Myślę, że kluczowym krokiem byłoby wybranie jednego kierunku, który oferuje potencjał do rozwoju. Może to być social media, praca z AI, albo content creation. Na przykład, możesz spróbować zarządzania profilami społecznościowymi, tworzenia treści z wykorzystaniem AI, czy projektowania grafik na potrzeby marketingu. Ważne, żeby ten wybór bazował na czymś, co już Cię fascynuje i jednocześnie ma szansę na rozwój w najbliższych latach. Jeśli miałabym zaczynać od zera bez żadnych specjalistycznych umiejętności, postawiłabym na naukę jednej umiejętności – na przykład edycji wideo, projektowania graficznego czy pisania tekstów. Ważne jest, aby wybrać niszę i wyspecjalizować się w niej, stając się ekspertem od konkretnej rzeczy. To gdybym miała plany na dorobienie sobie. Jeśli chciałabym iść pełną parą, to otworzyłabym jeden ze zdalnych biznesów.

Pamiętam, że kiedy zaczynałam, poświęcałam wiele czasu na poszukiwania, by sprawdzić, jakie są opcje i co faktycznie mogę z tego wyciągnąć. Dzisiaj, z całą pewnością, starałabym się skrócić ten proces, koncentrując się na praktycznym uczeniu się i szybkim zaczynaniu działań. To, co bym zrobiła, to wybrała jeden konkretny kurs, nawet bootcamp, i poszła za nim, nie tracąc czasu na tradycyjne studia czy dyplomy.

Zdecydowanie nie zaczynałabym od razu od próby robienia wszystkiego naraz. Zamiast tego, skoncentrowałabym się na zdobyciu jednej umiejętności na poziomie, który pozwalałby mi świadczyć profesjonalne usługi. Dzięki temu mogłabym zacząć zarabiać i później, stopniowo, poszerzać zakres swojej działalności. Na przykład, montowanie filmików do social media to praca, która jest teraz bardzo na czasie i ma ogromne zapotrzebowanie. W miarę jak zyskiwałabym na pewności, zaczęłabym rozszerzać swoje usługi o kolejne umiejętności, aż do agencji social media.

Jeśli interesujesz się tym tematem, zapraszam Cię do mojego sklepu, gdzie znajdziesz e-booka o tym, jak wybrać dla siebie zdalny zawód. Sama, zaczynając wiele lat temu, musiałam szukać tej drogi niemal na oślep. Ale teraz, z perspektywy czasu, widzę, że wytrwałość i umiejętność dopasowania się do zmieniających się realiów to klucz do sukcesu.

Pamiętaj, że Twoje możliwości tworzysz Ty sam. Każda chwila jest dobra, by zacząć, ale najważniejsze, żeby była to decyzja własna, podjęta w zgodzie z tym, co naprawdę chcesz robić.

Nie bądź jednym z tych, którzy biernie czekają na zmiany – stań się twórcą swojego życia.

Artykuł Co bym zrobiła dziś, gdybym musiała zacząć od zera pochodzi z serwisu Cyfrowi Nomadzi.

Praca zdalna: krok ku wolności

Wszystko zaczęło się od uczucia, które wielu z nas doskonale zna – poczucia wypalenia i potrzeby zmiany. Przez lata pracowałam w biurze, realizując projekty, które dawały mi satysfakcję zawodową, ale coraz bardziej ograniczały moją wolność i kreatywność, a obiecane prowizje, były praktycznie niemożliwe do osiągnięcia. Moja motywacja spadła do poziomu depresji. Wiedziałam, że czas na zmiany.

Powrót do rodzinnego miasta – Kiedy wszystko się wali, można zacząć od nowa

Zanim jednak zdecydowałam się na zmianę, przeszłam przez naprawdę trudny okres. Wszystko zaczęło się od serii porażek, między innymi od bolesnego rozstania z chłopakiem. To rozstanie było na tyle dotkliwe, że zburzyło mój świat, zostawiając mnie z poczuciem zagubienia. Wróciłam do mojego rodzinnego miasta – małego miasteczka, które co prawda jest w centrum Polski, ale miejscami wygląda, jakby świat zdawał się zapomnieć. To miejsce ma zaledwie 10 tysięcy mieszkańców i było ogromnym kontrastem w porównaniu do pełnej możliwości i energii Warszawy, gdzie spędziłam ostatnie osiem lat życia. Wróciłam do punktu wyjścia – małego miasta bez perspektyw, bez pomysłu na przyszłość i bez pracy. Byłam przerażona i pesymistyczna, dlatego zdecydowałam się na drugie studia i zostałam nauczycielką angielskiego, aby w razie potrzeby móc uczyć w szkole w tym małym miasteczku. Na szczęście, szybko okazało się, że z moją energią i chęcią zmian wszystkiego na lepsze, nie jestem w stanie przetrwać w pokoju nauczycielskim i zaliczyłam kolejną porażkę. Ale wtedy wyobrażałam sobie to jako najlepszą perspektywę na przyszłość, jaka mogła mnie czekać – był to dość smutny okres.

Pierwsze kroki w stronę zmiany – Skoro już nie może być gorzej, to co szkodzi spróbować

Złapałam co prawda w moim małym miasteczku pracę w marketingu, ale miałam nawiedzonego szefa, a branża… szkoda gadać, nic absolutnie ciekawego. Pracowaliśmy w jakimś budynku, który sąsiadował ze złomem i w sumie podobnie wyglądała cała sytuacja. Płaca – tylko płakać. Po pracy w jednej z najlepszych agencji interaktywnych w Polsce, powrót do takiego miejsca był dla mnie szokiem. Szczegóły nie mają większego znaczenia – ważne, byś zrozumiał, jak bardzo słaby był to punkt startowy.

Wymyślenie najlepszej możliwej wersji wydarzeń

W końcu zrozumiałam, że rzeczywistość nie ma mi nic do zaoferowania, nic dobrego i nic atrakcyjnego, po prostu „z pustego i Salomon nie naleje”. Nigdy nie brakowało mi kreatywności, a przedsiębiorczość mam we krwi, więc stwierdziłam, że jedyną logiczną alternatywą jest wymyślenie sobie najlepszej możliwej wersji wydarzeń i dążenie do niej. Zadałam sobie pytanie: co chciałabym robić? Pisać i podróżować po świecie! Brzmiała zuchwała odpowiedź. To już było coś. Wiedzieć dokąd się zmierza. Momentalnie przeszła mi depresja i ustawiłam kurs na obrany cel, co przyniosło mi spokój ducha na następne długie miesiące pracy. Wiedziałam, że kluczem będzie stworzenie jasnego planu działania. Zaczęłam od określenia konkretnych kroków, które muszę podjąć, aby połączyć moje umiejętności marketingowe z możliwością podróżowania.

Pierwsze zlecenie – Małe kroki prowadzą do wielkich zmian

Wiedziałam, że nie ma co się łudzić co do pisania literackiego, reportażu, czy poezji, bo na tym polu już wiele razy zaliczyłam porażkę i zero dochodów, za to całkiem nieźle szło mi w marketingu. Podsumowałam więc, jakie mam zasoby: umiejętności, które zdobyłam pracując w reklamie, oraz kontakty – firmy, którym już wcześniej sprzedawałam usługi pracując w agencji reklamowej. Zadzwoniłam więc do jednej z dawnych klientek agencji i poprosiłam ją o spotkanie. To było w jakimś Pruszkowie czy coś podobnego. Pojechałam na spotkanie, przygotowałam ofertę, zostałą zaakceptowana i tak pozyskałam pierwszego poważniejszego klienta. Były przeciętne pieniądze, ale stałe. Pracowałam bezpośrednio dla dyrektorki marketingu, wspierając ją w pracy.

Cyfrowa nomadka – Kiedy marzenia stają się rzeczywistością

I tak, od jednego klienta do następnego, krok po kroku budowałam swoją sieć współprac. Moim celem od początku było połączenie pracy z podróżowaniem, więc dwa lata później, dokładnie w 2014 roku, poleciałam na Wyspy Kanaryjskie, a stamtąd do Meksyku – i tak rozpoczęła się moja przygoda jako cyfrowa nomadka. Oczywiście, kiedy okazało się, że połączenie pracy z podróżowaniem jest możliwe, od razu chciałam powiedzieć o tym wszystkim. Dlatego powstał ten blog, który pomaga innym znaleźć pracę zdalną i zainspirować do życia jako cyfrowi nomadzi.

Gdzie jestem teraz? – Od punktu wyjścia do wymarzonego życia

Fast forward to 2024. Pewnie mogłaby tu być historia o tym, jak praca zdalna się nie sprawdziła, jak dopadła mnie samotność, brak znajomych, brak klientów, kiepskie zarobki i że w końcu wróciłam do rodzinnego miasta. Ale nic z tych rzeczy. Nadal pracuję zdalnie. Ostatnie lata były nieco bardziej stacjonarne – wiadomo, single mama ma trochę więcej wyzwań – ale ogólnie jest dobrze. Dochody rosną, biznesy rozwijają się zgodnie z planem, a ja wciąż pracuję zdalnie.

Pracuję jednocześnie, wprowadzając własny biznes, który jest butikową agencją strategiczno-kreatywną specjalizującą się głównie w brandingu i tworzeniu marek, której główni klienci to IKEA, jeden z producentów samochodów elektrycznych oraz kilka innych dużych i znanych firm. Tak, ten pomysł rozwinął się.

Ponadto, na stałej umowie pracuję jako dyrektor zarządzający firmy doradztwa komunikacyjnego – głównie robimy public relations i doradztwo komunikacyjne dla dużych organizacji.

Obecnie, w ramach własnego projektu, prowadzę komunikację dla jednej z topowych firm IT w Polsce, zapewniając kompleksowe wsparcie w marketingu cyfrowym, a jednocześnie w agencji wspieram firmy z sektora energetycznego, realizując projekty związane z PR i strategią komunikacji.

Stwórz swoje możliwości – Jesteś twórcą swojego losu

Dlatego nie mówię, że nie masz możliwości – możliwości się nie ma, możliwości się tworzy, łapie, czyha się na nie, pilnuje, wymyśla, kreuje. Można zacząć od zera. Mój przykład to jest jakiś przykład digital nomad dream, self-made woman. Dlatego jak ktoś pyta, czy warto przejść na swoją, moja odpowiedź brzmi: zastanów się, co mówisz w ogóle. Jeśli masz przedsiębiorczą żyłkę, to odżyjesz – będziesz ciężko pracować, ale odżyjesz, nabierzesz rumieńców, poczujesz, że krew płynie ci w żyłach, że masz coś swojego, że realizujesz jakiś swój plan. Nie będziesz jednym z tych zombie, którzy ze smutną miną wleką się po ulicach.

Chętnych życie prowadzi. Niechętych, wlecze.

Lucius Annaeus Seneca

Możesz zacząć w każdej chwili – Twoja przyszłość jest w Twoich rękach

Niezależnie od wieku czy sytuacji życiowej, zawsze istnieje sposób, by zacząć od nowa. Kluczem jest znalezienie tego, co naprawdę nas fascynuje, i przekształcenie tego w cel, do którego będziemy dążyć. Możliwości są na wyciągnięcie ręki, trzeba tylko po nie sięgnąć. Znalezienie pracy zdalnej z wysokimi zarobkami lub pomysłu na zdalny biznes może wydawać się trudne, ale warto podjąć wyzwanie i stworzyć dla siebie wymarzoną rzeczywistość.

Artykuł Remote CEO: Zostałam zdalnym dyrektorem zarządzającym a mówili, że to nie możliwe pochodzi z serwisu Cyfrowi Nomadzi.

W obecnych czasach, gdy koszty życia przysparzają nam kłopotów, praca zdalna dodatkowa może stanowić sposób na podreperowanie domowego budżetu. Bez względu na to, czy już pracujesz zdalnie, wykonujesz zlecenia, czy nie miałeś jeszcze do czynienia z pracą zdalną, warto rozważyć tę opcję, bo w dobie cyfrowych możliwości, każdy może znaleźć coś dla siebie, nawet bez umiejętności i doświadczenia. Jeśli zatem chcesz dorobić do pensji i interesuje cię dodatkowa praca z domu – sprawdź moje pomysły. Praca w domu może być ciekawsza niż wypełnianie ankiet i wprowadzanie danych. Jest wiele zdalnych zawodów, których możesz szybko się nauczyć. Lokalizacja i wiek, nie mają znaczenia. Wystarczy internet i numer konta bankowego.

Praca zdalna dodatkowa w domu ma wiele korzyści:

Nie musisz dojeżdżać do pracy. Praca wirtualna nie wymaga podróżowania do fizycznego miejsca pracy. Możesz wykonywać swoją pracę z domu, biblioteki uczelni lub na wakacjach. To oszczędza czas, pieniądze i stres (szczególnie w godzinach szczytu i przy złej pogodzie).

Możesz pracować w elastycznym grafiku. Większość stanowisk zdalnych pozwala na pracę o dowolnej porze. Osoby pracujące na część etatu zwykle pracują około 20 godzin tygodniowo, ale godziny te mogą być rozłożone na kilka dni lub nawet wieczorem, w zależności od twojego wolnego czasu.

Oszczędzasz pieniądze. W przeciwieństwie do pracy, gdzie konieczne jest wydanie pieniędzy strój biznesowy, możesz pracować w piżamie. Oszczędzasz także na kosztach benzyny i transportu.

Zyskujesz doświadczenie. Praca na część etatu w twojej dziedzinie daje ci szansę na budowanie swojego CV i zarabianie pieniędzy. Jeśli dopiero zaczynasz swoją karierę lub ciągle się uczysz, ta możliwość pomoże ci stworzyć portfolio w rzeczywistych warunkach i dać ci przewagę nad konkurencją.

Dziś praca zdalna jest możliwa w wielu zawodach. Pracę dodatkową przez internet można znaleźć w obsłudze klienta, księgowości, pisaniu tekstów, rekrutacji i poszukiwaniu pracowników, nawet takie dziedziny jak finanse i prawo dają dziś możliwość znalezienia ciekawych ogłoszeń. Oczywiście przydaje się znajomość realiów danej pracy i dokładne sprawdzenie wiarygodności pracodawcy. Zleceń w internecie nie brakuje. Tak samo kandydatów do pracy przez internet.

Praca zdalna w domu – zawody, które Ci to umożliwią

W dzisiejszych czasach coraz więcej osób poszukuje możliwości pracy zdalnej. Ale czy wiesz, że istnieje wiele ofert pracy zdalnej, które nie wymagają zaawansowanych umiejętności i doświadczenia?

Oto lista najpopularniejszych ofert pracy zdalnej, które mogą Cię zainteresować:

Jeśli posiadasz komputer i dostęp do Internetu, możesz pracować jako transkrybent, słuchając plików audio lub wideo i zapisując wszystko, co słyszysz. Jest wiele programów online, które sprawiają, że praca ta jest bardzo prosta. Zawodu nauczysz się przez internet.

Na stanowisku specjalista ds. obsługi klienta, możesz pomagać klientom robiącym zakupy w sklepach online lub korzystających z aplikacji. Odpowiadasz na pytania, pomagasz rozwiązywać problemy, a także dajesz wskazówki. Ogłoszeń dotyczących opieki klienta jest bardzo wiele.

Jako wirtualna asystentka możesz pomagać lokalnym biznesom, agencjom i blogerom i wykonywać różne zdalne prace biurowe. Na czym może polegać praca dodatkowa zdalna jako wirtualna asystentka? Zadania te mogą obejmować:

• Obsługa korespondencji e-mail i telefonicznej – odpowiadanie na wiadomości, rezerwacja spotkań, organizacja i przygotowanie materiałów na spotkania, itp.
• Zarządzanie kalendarzem i harmonogramem – organizacja terminów spotkań i wydarzeń, przypominanie o ważnych terminach, planowanie podróży służbowych i rezerwowanie noclegów.
• Administracja projektów – pomoc w zarządzaniu projektami, koordynacja działań związanych z projektem, monitorowanie postępów i raportowanie wyników.
• Przygotowywanie prezentacji i materiałów marketingowych – pomoc w przygotowywaniu prezentacji, broszur, ofert i innych materiałów marketingowych.
• Zarządzanie bazą danych – wprowadzanie danych do systemów informatycznych, bieżące aktualizowanie danych, przygotowywanie raportów i analiz.
• Obsługa mediów społecznościowych – tworzenie treści, planowanie i publikowanie postów, moderacja komentarzy, monitorowanie wyników.

Jest wiele firm, które mogą być zainteresowane pozyskaniem zdalnego pracownika, bo stanowisko na pełen etat w firmie to dziś duży koszt, dlatego klienci szukają możliwości zatrudnienia freelancerów, którzy przez internet będą wykonywać pracę pomagając komuś na stanowisku, w którym jest duża powtarzalność. Zleceń i klientów nie brakuje.

Jako edytor podcastu możesz pomagać edytować podcasty. Podcast Editor to specjalista zajmujący się edycją dźwięku oraz przygotowaniem i publikacją podcastów. Praca podcast editora obejmuje zazwyczaj m.in. oczyszczenie nagrań z szumów i zakłóceń, wyrównanie poziomu głośności, dodanie efektów dźwiękowych, montaż różnych segmentów nagrania, takich jak intro, outro i reklamy, a także wstawienie muzyki tła i innych elementów dźwiękowych. W tym zawodzie również jest wiele zleceń, zarówno po polsku jak i po angielsku.

Jako market researcher, możesz wysyłać ankiety, rozmawiać z ludźmi online lub za pośrednictwem poczty e-mail oraz przeprowadzać wywiady telefoniczne, aby uzyskać informacje dla firm.

Nie potrzebujesz doświadczenia ani wykształcenia wyższego, aby zakwalifikować się do pracy przy wprowadzaniu danych. Wprowadzanie danych i praca na arkuszach kalkulacyjnych lub oprogramowaniu własnościowym to zadania, których możesz dokonać z dowolnego miejsca.

Canva designer – możesz nauczyć się podstaw obsługi programu Canva i zaoferować swoje usługi w zakresie podstawowym, na przykład dla blogerów, podcasterów lub sklepów internetowych. Wiele małych firm wykonuje mnóstwo powtarzalnych zadań, które chętnie powierzą komuś innemu.

Artykuły poradnikowe i przeprowadzanie wywiadów to jeden z pomysłów na pracę zdalną, to praca w domu, praca dodatkowa, która może być ciekawą przygodą. Przeprowadzenie wywiadów może być bardzo proste – polega na omówieniu spotkania z rozmówcą przez internet i zadaniu wcześniej przygotowanych przez redaktora pytań, nagraniu wywiadu i dostarczeniu tekstu do redakcji. Na początku praca ta może wydawać się skomplikowana, szczególnie jeśli nie miałeś wcześniej do czynienia z dziennikarstwem, ale zapewniam cię, że przeprowadzanie wywiadu dla potrzeb artykułu to umiejętność, którą można szybko opanować i jeśli masz umiejętności pisania na komputerze, to szybko nauczysz się reszty. Istnieją firmy, które zlecają tego typu projekty. Znam kilka firm, które rekrutują do prowadzenia prostych wywiadów.

Prowadzenie bloga. Czy prowadzenie bloga to dobry pomysł na zarobienie dodatkowych pieniędzy, czy można traktować go jako dobrą propozycję na dodatkową pracę zdalną? Prowadzenie bloga to niełatwe zadanie, ale jeśli uda się wskoczyć na falę aktualnego trendu i znaleźć dochodową niszę, może okazać się bardzo obiecujące. Istnieje mnóstwo tematów, takich jak lifestyle, zdrowie, uroda, parenting, które mogą przynieść spore zyski. Należy jednak pamiętać, że przebicie się w tych kanałach będzie bardzo trudne. Niemniej jednak nawet w małej niszy dobrze prowadzony blog może być dobrym źródłem dochodu. Trzeba jednak liczyć się z tym, że na pieniądze będzie trzeba poczekać, a często są to niewielkie kwoty. Praca nad blogiem wymaga także ogromu czasu i zaangażowania, co może sprawić, że finansowo nie będzie to opłacalne. Natomiast, jeśli prowadzenie bloga to pasja, która ma przynieść dodatkowe pieniądze, może być to fajna przygoda i jednocześnie sposób na zarabianie online. Zdecydowanie nie jest to pomysł na łatwą pracę przez internet. Raczej propozycja dla tych, którzy chcą się rozwijać.

Prowadzenie kanałów social media, dodatkowa praca, która pozwala dobrze zarobić

Prowadzenie kanałów w mediach społecznościowych może być bardzo dochodową pracą zdalną. Na początku może być trudne, ponieważ będziesz musiał/a się wiele nauczyć, ale jeśli nie żądasz zbyt wysokich stawek, to z pewnością warto spróbować. Z czasem nabierzesz praktyki i zdobędziesz umiejętności, które pozwolą na wyższe zarobki. Jakie zarobki można osiągnąć, prowadząc kanały social media, to zależy od wielu czynników. Jeśli odpowiadasz na ogłoszenie małej firmy, które znalazłeś na serwisie internetowym, to kwoty mogą wynosić na przykład 1500 zł za prowadzenie jednego kanału lub 2000 zł za prowadzenie dwóch kanałów. Natomiast jeśli nawiązujesz współpracę z liderem rynku lub renomowaną firmą, kwoty mogą wynosić nawet 300-400 zł za tekstowy post.

Warto jednak pamiętać, że ceny za prowadzenie kanałów social media są bardzo zróżnicowane i zależą od wielu czynników, takich jak: wielkość firmy, ilość kanałów, które będziesz prowadzić, rodzaj treści, jakie będziesz tworzyć, ilość postów, jakie będziesz publikować, itp.

Jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z prowadzeniem kanałów social media, to warto zacząć od mniejszych firm i stawek, żeby nabrać doświadczenia i nauczyć się swojego warsztatu. Z czasem, gdy zdobędziesz już odpowiednie umiejętności i doświadczenie, będziesz mógł podnosić swoje stawki i współpracować z coraz większymi firmami, które będą w stanie zapłacić więcej za Twoje usługi. Dziś social media to nie jest już zwykłe „pisanie postów”, znajmość trendów i narzędzi to podstawa, trzeba się więc liczyć z tym, że będzie trzeba się sporo nauczyć, bo to dynamicznie rozwijająca się gałąź marketingu.

Praca zdalna dodatkowa – gdzie szukać ofert dodatkowej pracy zdalnej?

Istnieją dwa podejścia: podejście A – czyli odpowiadanie na istniejące oferty pracy i ogłoszenia, które znajdziemy na różnych portalach i serwisach internetowych oferujących pracę oraz podejście B – czyli samodzielne dotarcie do potencjalnych klientów, czyli firm, z naszą ofertą lub propozycją współpracy.

Jeśli chodzi o odpowiadanie na istniejące oferty pracy i ogłoszenia, to powinniśmy zwrócić uwagę na to, że istnieje wiele ofert, które mogą być dla nas niekorzystne, ale musimy zachować ostrożność i zawsze sprawdzać wiarygodność firmy oferującej pracę. Fakt, że dziś możemy teoretycznie przebierać w ofertach pracy dodatkowej, bo wystarczy wpisać to hasło do wyszukiwarki, ale po bliższym przyjrzeniu się większość ogłoszeń wygląda podejrzanie.

W internecie są też dobre serwisy oferujące pracę zdalną takie jak te, które opisałam w swoim przewodniku ?„Jak znaleźć pracę zdalną. Polska i świat”, w którym znajdziemy zarówno dobre oferty pracy zdalnej w Polsce, jak i za granicą, na pełen etat i na niepełny etat. Warto korzystać z takich serwisów, aby nie natknąć się na nieuczciwych oferentów, bo praca w domu też powinna być dobrą pracą.

Jeśli chodzi o samodzielne dotarcie do klientów, to nawet mając podstawowe umiejętności, takie jak podstawowy montaż filmów, transkrypcja tekstów czy też podstawowa edycja grafik w programie Canva, czyli coś, czego można nauczyć się z bezpłatnych tutoriali na YouTube, kluczowe jest dobranie grupy docelowej do naszej oferty, odpowiadającej naszym umiejętnościom. Oczywiście, jeśli oferujemy podstawowe umiejętności, to nasza oferta może zainteresować raczej małe firmy niż korporacje. Tutaj bardzo szczerze i mocno polecam mój kurs ? “Jak zwiększyć sprzedaż usług w internecie”, który zresztą jest teraz w super cenie, a będzie inwestycją, która szybko się zwróci i będzie zasilać twoje konto, bo dowiesz się, jak znaleźć i współpracować z najlepszymi klientami.

Jakie umiejętności są wymagane do pracy zdalnej?

Praca zdalna wymaga jednak pewnych umiejętności, które pozwalają na efektywną pracę w środowisku online. Oto niektóre z tych umiejętności oraz sposoby ich zdobycia:

Komunikacja – umiejętność efektywnej komunikacji jest kluczowa w pracy zdalnej. Wymaga to umiejętności jasnego i precyzyjnego wyrażania swoich myśli oraz aktywnego słuchania. Można rozwijać tę umiejętność, biorąc udział w szkoleniach, dotyczących komunikacji przez email, komunikacji w bizesie.

Samodyscyplina – praca zdalna wymaga również dużej samodyscypliny, ponieważ nie ma nikogo, kto pilnowałby naszej pracy. Warto uczyć się planowania czasu, wyznaczania sobie celów i ich systematycznego realizowania. Do mierzenia czasu przydadzą się takie wtyczki do Chrome, jak Toggl czy Asystent Marinara: Pomodoro.

Techniczne umiejętności – aby efektywnie pracować zdalnie, warto znać podstawy obsługi maila i podstaw obsługi edytora tekstu oraz umieć korzystać z różnych narzędzi online. Warto więc poświęcić czas na naukę obsługi programów takich jak Zoom, Google Docs.

Aby zdobyć te umiejętności, warto uczestniczyć w szkoleniach online, szukać kursów na platformach edukacyjnych, filmów na YouTube, a także korzystać z różnych źródeł wiedzy dostępnych w internecie, takich jak blogi i podcasty poświęcone pracy zdalnej. Można również rozwijać swoje umiejętności poprzez praktykę i samodzielne testowanie różnych narzędzi i technik pracy zdalnej.

Jak zdobyć umiejętności potrzebne do pracy zdalnej i wykonywania zdalnego zawodu?

Warto rozpocząć od przeczytania artykułów w internecie i przeglądania dostępnych materiałów wideo na YouTube. Ten etap jest bezpłatny i pozwala zorientować się na czym polega dana praca.

Kolejnym krokiem mogą być ? korepetycje ze zdalnych zawodów. Nauka od praktyków jest najskuteczniejsza, więc warto szukać osób, które już długo wykonują dany zawód i poprosić o kilka godzin konsultacji. Warto poszukać takiej osoby i zapytać o możliwość konsultacji. Kilka godzin takich konsultacji pod okiem kogoś doświadczonego to inwestycja, która szybko się zwróci i bardzo mądry krok, który bardzo polecam. Informacji w internecie jest wiele, ale mało jest faktycznie przydatnych i przynoszących efekty, więc warto skorzystać z takich korepetycji.

Alternatywą są również kursy online. Przed zakupem zawsze warto sprawdzić doświadczenie danej osoby i zastanowić się, jak bardzo zaangażowana mogła być w stworzenie własnego kursu i przekazanie wiedzy. Nie warto korzystać z podejrzanych kursów i materiałów od osób, co do których masz obawy, że nie włożyły swojej pracy i zaangażowania w 100%.

Jaka forma zatrudnienia przy pracy zdalnej dodatkowej?

Możliwości zatrudnienia przy pracy zdalnej dodatkowej są różnorodne. Pracę zdalną dodatkową możesz prowadzić na pełny etat, niepełny etat lub na zasadzie umowy o pracę, umowy zlecenia lub umowy o dzieło. Możemy także rozliczać się na podstawie faktury lub rachunku. Ważne, aby pamiętać, że możemy również prowadzić własną działalność nierejestrowaną, która daje nam możliwość zarobienia połowy kwoty minimalnego wynagrodzenia brutto, bez konieczności rejestracji firmy.

Jeśli decydujemy się na umowę o dzieło, to warto wiedzieć, że umowa ta jest zawierana na określony czas i z góry ustalona kwota wynagrodzenia jest wypłacana po wykonaniu określonej pracy. Umowa zlecenie z kolei umożliwia nam wykonanie zlecenia na rzecz zleceniodawcy, a wynagrodzenie jest wypłacane po wykonaniu całości lub części zlecenia. W obu przypadkach, kwota wynagrodzenia zależy od rodzaju wykonywanej pracy, umowy i doświadczenia.

Jeśli nie chcemy podpisywać umów, to możemy rozliczać się na podstawie faktury lub rachunku. W takim przypadku warto pamiętać, że musimy mieć zarejestrowaną działalność gospodarczą. Możemy wówczas wystawić fakturę lub rachunek za wykonaną pracę i otrzymać wynagrodzenie na swoje konto.

Podsumowując, opcji zarabiania przy pracy zdalnej dodatkowej jest wiele i zależą one od naszych preferencji i umiejętności. Niezależnie od tego, na jaką formę zatrudnienia się zdecydujemy, warto zawsze dokładnie zapoznać się z umową i warunkami, aby uniknąć nieporozumień i ewentualnych problemów w przyszłości. W każdym przypadku będzie potrzebne własne konto bankowe. Nie zapomijajmy o tym, bo nie wszyscy je mają

Największe wyzwania i pułapki pracy zdalnej

Praca zdalna dodatkowa to dla wielu osób szansa na dodatkowy zarobek i rozwój zawodowy. Jednak zanim zdecydujemy się na nią, warto zastanowić się nad pułapkami, jakie mogą nas czekać. Do największych wyzwań należy umiejętne zarządzanie czasem, aby praca dodatkowa nie wpłynęła negatywnie na naszą pracę etatową i życie prywatne. Kolejnym wyzwaniem jest konieczność utrzymania dyscypliny w sytuacji pracy samodzielnej, bez bezpośredniego nadzoru przełożonego. Praca zdalna dodatkowa może przynieść wiele korzyści, ale należy być przygotowanym na wyzwania, jakie niesie ze sobą taka forma zatrudnienia.

Praca zdalna w przypadku niepełnosprawności

Praca zdalna staje się coraz bardziej popularnym rozwiązaniem dla osób z niepełnosprawnościami. Dzięki temu, że praca ta wykonywana jest w warunkach domowych, osoby z różnymi rodzajami niepełnosprawności mogą pracować w dogodnych dla siebie warunkach. Mogą one dostosować swoje stanowiska pracy, tak aby były one ergonomiczne i przyjazne dla ich potrzeb. Dodatkowo praca zdalna daje możliwość łatwiejszego dostępu do rynku pracy i umożliwia osobom z niepełnosprawnościami zdobycie doświadczenia zawodowego, niezależnie od miejsca zamieszkania.

Praca w domu – jakie zawody można wykonywać zdalnie bez umiejętności lub szybko się ich nauczyć?

Praca zdalna daje możliwość wykonywania różnych zawodów i zadań, które można nauczyć się dzięki kursom online lub materiałom wideo na platformach, takich jak YouTube. Jednym z przykładów jest praca transkrybenta, która polega na przepisywaniu mowy na piśmie. Można nauczyć się tej umiejętności dzięki specjalistycznym kursom online lub filmom instruktażowym na YouTube.

Podobnie sprawa ma się z tworzeniem treści, takich jak artykuły lub opisy produktów, gdzie można nauczyć się technik pisania w kontekście SEO czy copywritingu.

Zawody, których można szybko nauczyć się online, to m.in.:

Grafik komputerowy lub Canva – można nauczyć się obsługi programów graficznych, takich jak Adobe Photoshop, Illustrator, Canva, Lightroom, dzięki darmowym kursom i filmom instruktażowym na YouTube.

Specjalista ds. mediów społecznościowych – można poznać narzędzia i techniki marketingu internetowego poprzez specjalistyczne kursy online lub szkolenia.

Montaż wideo i audio – w Internecie można znaleźć wiele kursów, które oferują nauczanie podstawowych i zaawansowanych technik edycji wideo i dźwięku. Te kursy są zwykle płatne, ale cena jest stosunkowo niska w porównaniu z tradycyjnymi szkołami i uczelniami.

Oprócz tego, można skorzystać z bezpłatnych programów do edycji wideo i dźwięku, takich jak Davinci Resolve, Lightworks czy Audacity. Są to profesjonalne narzędzia, które można pobrać za darmo i zacząć tworzyć swoje własne projekty.

Warto również przetestować swoje umiejętności, wykonując proste projekty, takie jak krótkie filmy lub podcasty. Pozwoli to na nabycie praktycznych umiejętności i wiedzy, a także pozwoli na poprawienie swojego portfolio. Montaż wideo i audio to umiejętności, które można łatwo nauczyć się online, a których potrzebuje wiele zawodów i branż.

Księgowość online – można nauczyć się podstaw księgowości oraz obsługi programów księgowych dzięki kursom i materiałom instruktażowym na YouTube.

Copywriter – tworzenie treści dla firm to popularny zawód, który można szybko opanować dzięki dostępnym kursom, książkom i materiałom wideo na YouTube.

Oczywiście, warto pamiętać, że każdy z tych zawodów wymaga określonych umiejętności i wiedzy, a także systematycznej pracy i praktyki, aby stać się w nim dobrym. Jednakże dzięki dostępności tak wielu ?kursów i poradników online, można nauczyć się wielu zawodów i umiejętności w relatywnie krótkim czasie i rozpocząć pracę zdalną.

Dlaczego warto konsultować się z osobami, które już zarabiają w danym zawodzie zdalnym?

Jeśli potrzebujesz konsultacji dotyczącej pracy jako transkrybent, copywriter, dziennikarz – przeprowadzanie prostych wywiadów przez internet, pisanie, wirtualna asystentka, Canva, czy prowadzenie profili w mediach społecznościowych wraz z informacjami o tym, jak pozyskać klientów, jaka umowa będzie najlepsza, to zachęcam do skorzystania z oferowanych przeze mnie ? korepetycji z pracy zdalnej, dzięki którym szybko uzyskasz wartościowe informacje i potrzebne Ci materiały, np. umowy czy cennik, które pomóc Ci przygotować się do pracy zdalnej.

Zajrzyj również do moich poradników, dzięki którym ? wybierzesz najlepszy zdalny zawód dla Ciebie, lub, jeśli wolisz, założysz własną zdalną firmę, dotrzesz do najlepszych ofert pracy, znajdziesz dobre zlecenie, nawiążesz współpracę z wartościowymi klientami.

W tym artykule wymieniłam tylko niektóre zawody, które można wykonywać zdalnie, ale lista jest znacznie dłuższa.

Dlatego warto poszukać czegoś odpowiedniego dla siebie i zacząć pracować w swoim tempie, bez wychodzenia z domu. Pracę zdalną dodatkową można zacząć niezależnie od wieku, wystarczy, że masz skończone 16 lat, a ograniczenia wiekowe, nie istnieją. Możliwości jest za to bardzo wiele. To co, zaczynamy?

Znasz moje kanały w SM?

? Obserwuj na Instagramie, by uzyskać więcej porad i inspiracji.

? Dołącz do mnie na Facebooku

Artykuł Praca zdalna dodatkowa – jak znaleźć dobrą ofertę, gdzie zdobyć umiejętności? pochodzi z serwisu Cyfrowi Nomadzi.

Istnieje wiele pomysłów na biznes w internecie oraz książek i artykułów, o tym, jak zarabiać online. Dlaczego więc przygotowałam nowy, kompletny e-book o zdalnych modelach biznesowych? 

Chcąc założyć własny biznes online, potrzebujesz więcej informacji, niż tylko to jaki pomysł wybrać. Artykuły w internecie jedynie ślizgają się po powierzchni tematu. Wybierając pomysł dla siebie, musisz również mieć możliwość porównania zalet i wad danego sposobu zarabiania, czasu budowy biznesu, możliwych dochodów, oraz informacje o tym, jak wyglądają początki. Takich informacji nie znajdziesz w ogólnych artykułach w sieci. Autorzy, którzy je piszą, często nie mają doświadczenia z tematem i nie są w stanie przekazać wartościowych wskazówek.

E-book „Zdalny biznes. Zostań własnym szefem” to kompletny przegląd zdalnych modeli biznesowych, które poznałam, odkąd śledzę ten temat, czyli od 2015 roku do dziś. 

Prowadzę firmę online, firmę działającą w pełni zdalnie, która obsługuje klientów z Polski i zagranicy, pracuje dla liderów rynku, globalnych marek. Mam ponad 10 lat doświadczenia zarówno w prowadzeniu agencji butikowej, zarabianiu sensownych pieniędzy jako freelancer i bloger. 

Materiały do e-booka „Zdalny biznes. Zostań własnym szefem” zbierałam od 2015 roku. Pracując z wielu coworkingów na świecie, rozmawiałam z właścicielami firm online, którzy z powodzeniem budowali i rozwijali swoje firmy. Pisząc bloga poznałam setki cyfrowych nomadów i ich sposoby na zarabianie online, zdalne firmy i biznes w internecie.

Wśród nich byli właściciele sklepów online w modelu Amazon FBA, czy dropshipping, agencje (marketingowe, IT, public relations, SEO), projektanci stron internetowych, czy osoby prowadzące biznes online działający w modelu freemium. 

W e-booku „Zdalny biznes. Zostań własnym szefem” szczegółowo opisałam  kilkanaście różnych modeli biznesowych, jednocześnie dokładnie przedstawiając wady i zalety i dając wartościowe informacje na temat prowadzenia danego biznesu online, informacje o tym, jak go założyć i co sprawiło, że osoby, które go prowadzą, zbudowały stabilne firmy, które przynoszą dochody pozwalające na dostatnie życie, zakup nieruchomości, zatrudnianie pracowników. Poznasz świetnie historie biznesów online, przykłady z zagranicy, których nie ma jeszcze w Polsce, ale też świetne polskie historie ogromnego sukcesu osób, które zaczynały od nagrywania filmów na YouTube, a dziś mają wielomilionowe biznesy.

Chcesz dowiedzieć się, jak nauczyciel fizyki, czy nauczycielka angielskiego, zbudowali wielomilionowe firmy, dzięki YouTube? Jak student założył zautomatyzowaną szkołę online, której obsługa wymaga jedynie 4 godzin w tygodniu?

Zajrzyj do nowego e-booka „Zdalny biznes. Zostań własnym szefem” , by poznać przepisy na własną działalność w obszarach takich jak: agencja (marketingowa, reklamowa, SEO, IT, szkoła językowa), dochodowy freelancing (powyżej 5 000 zł netto), sklepy internetowe: Amazon FBA, dropshipping, Etsy), model freemium, influencing: blogi, vlogi, YouTube, etc., zarabianie na produktach online: kursy, ebooki, rękodzieło, self publishing i Kindle Publishing.

Znajdziesz tutaj modele nieopisywane nigdzie indziej, takie jak model freemium. Dowiesz się, jakie produkty najlepiej sprzedają się na Amazon, w dropshippingu, czy na Etsy.

Dowiesz się, jak stworzyć dochodowego bloga i zarabiać na nim na kilka różnych sposobów, dowiesz się dokładnie tego, co musisz wiedzieć, by przygotować się na sukces.

Zdalny biznes i firma online to gorące tematy, bo mogą być ścieżką do wolności osobistej i finansowej. 

E-book „Zdalny biznes. Zostań własnym szefem” na poważnie i bez lukru podchodzi do tematu biznesu online i firmy w internecie. Znajdziesz tu liczby, dane, doświadczenia osób, które odniosły ogromny sukces, zaczynając od zera, od pomysłu właśnie i przede wszystkim niesamowicie inspirujące historie.

To źródło wartościowych informacji i inspiracji – książka, którą musisz mieć, jeśli myślisz o prowadzeniu własnego, biznesu online – biznesu dochodowego, stabilnego i perspektywicznego.

Dzięki niej wybierzesz dochodowy zdalny model biznesowy i znajdziesz dochodową niszę – to dwie najważniejsze składowe biznesu online, który będzie dla Ciebie zarabiać.

Jeśli myślisz o czymś swoim, tej lektury nie pożałujesz.

Artykuł Pomysły na biznes online: Jaki biznes w internecie założyć i jak na nim zarabiać? pochodzi z serwisu Cyfrowi Nomadzi.

Załóżmy sobie taką sytuację: świat właśnie stanął przed Tobą otworem. Masz już wymarzoną pracę zdalną, ale Twój partner bądź partnerka, nie chce pracować zdalnie i podróżować. Jak spróbować przekonać go do tego, by zmienił zdanie?

Jeśli jesteś w takiej sytuacji, to przede wszystkim nie namawiaj. Podejdź do tego na spokojnie i daj mu czas. Nie ciągnij na siłę, nie naciskaj. Postaraj się raczej stworzyć kontekst, w którym parter sam może dojść do wniosku, że podróżowanie i praca zdalna to coś, czego warto spróbować.

Jeśli widzisz opór, to lepszą opcją będzie poczekanie na okazję, kiedy będziecie mogli wybrać się razem na wakacje. Fajna nomadyczna miejscówka i „spontaniczne” spędzanie czasu z nomadami i poznawanie ludzi może być bardziej owocne od intensywnego namawiania. 

Możliwość zobaczenia na własne oczy, że jest to możliwe i poznanie ludzi podobnych do siebie, którzy zmienili pracę na zdalną i podróżują po świecie, może być bardziej przekonujące. 

Dopiero po takich wakacjach może pojawić się przestrzeń do rozmowy i pierwszych pomysłów. 

Jeżeli nie masz jeszcze pracy zdalnej i zastanawia się, jaką pracę możesz wykonywać zdalnie, to niedawno, kilka dni temu wydałam kursoksiążkę „Zdalny zawód. Etat. Freelance. Praca dodatkowa”. Znajdziesz tu opis możliwości w różnych zawodach i ich porównanie oraz narzędzia, które pomogą Ci wybrać właściwy zawód dla Ciebie.

Artykuł Jak przekonać partnera do pracy zdalnej i podróżowania po świecie? pochodzi z serwisu Cyfrowi Nomadzi.

Wśród podróżujących z laptopem popularne są Wysypy Kanaryjskie i południe Hiszpanii. Jednak przy takich cenach, jakie mamy obecnie, warto rozejrzeć się za tańszymi miejscami do pracy zdalnej, które również mogą być atrakcyjne. Mam na myśli Bałkany, ale nie tylko. 

Nie obiecuję, że te miejsca zapewnią taką samą pogodę i plażowanie w środku zimy. Jednak dla kogoś, kto na Kanarach już był albo poszukuje mniej uczęszczanych, tańszych miejsc do pracy zdalnej w Europie, mam kilka propozycji. 

Niezależnie od tego, jakim budżetem dysponujesz, myślę, że przy odrobinie planowania możesz znaleźć ciekawe i niedrogie miejsce do pracy zdalnej w Europie. 

Podane tutaj oferty z Airbnb wybierałam dla dwóch osób w miesięcznym okresie czasu (zniżka). Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak spróbować obniżyć te ceny, przeczytaj artykuł, który załączam na końcu.

9 najlepszych miejsc do pracy zdalnej w Europie przy niewielkim budżecie to:

1. Kotor, Czarnogóra

Wiele osób mówi, że można wykorzystać Czarnogórę jako bazę do zwiedzania Bałkanów. Miejsce, które przyciągnęło mój wzrok najpierw, to Kotor. To urocze miasto położone jest mniej więcej na wysokości Rzymu, nad zatoką otoczoną górami. Widoki są imponujące, zapierają dech w piersiach. Kotor jest świetną bazą wypadową do wędrówek. Znajomy, który tam był, mówił, że jest ładnie, choć turystycznie. 

Gdy przeglądałam oferty na Airbnb, całkowicie zachwyciły mnie widoki,

Czarnogórskie plaże też ładnie wyglądają. Są to zarówno ciche i ustronne zatoczki, jak i kurorty z mnóstwem barów i restauracji, więc każdy znajdzie coś dla siebie.

Zakładając, że możemy wypożyczyć samochód, oczywiście lepiej poszukać miejsc w głębi kraju, które z pewnością zaoferują niższe ceny i mniej turystyczną atmosferę.

2. Himara, Albania 

Himara to małe miasteczko w Albanii, które jest ciekawym miejscem ze względu na swoją przystępność cenową i piękną okolicę, dlatego świetnie nadaje się na miejsce do pracy zdalnej.

Miasto położone jest nad Morzem Jońskim i oferuje wspaniałe widoki na wodę i otaczające ją góry.

Plaża jest czysta i przejrzysta. Woda na jasnoniebieski odcień. Zazwyczaj występują tu niskie fale i łagodne wiatry. Himara jest popularna wśród nurków ze względu na piękne podwodne krajobrazy.

Jeśli interesuje Cię miejsce do pracy zdalnej, które jest położone nad morzem i jednocześnie w górach i jest niedrogie, to warto sprawdzić aktualne możliwości w Himarze.

3. Bansko, Bułgaria

Jeśli myślisz o niedrogim miejscu na workation w górskiej okolicy, to Bansko w Bułgarii jest doskonale znaną opcją. Jest to piękne i zabytkowe miasto, które oferuje świetną jakość życia za ułamek kosztów innych europejskich miejscowości.

A dzięki szybkiemu Internetowi i dużej społeczności cyfrowych nomadów jest idealnedo pracy zdalnej. Także, jeśli szukasz miejsca, w którym na pewno spotkasz innych nomadów, to Bansko powinno znaleźć się wysoko na twojej liście.

Miasto leży u podnóża gór Pirin, więc zimą jest tu wiele możliwości uprawiania narciarstwa i turystyki. A latem można cieszyć się chłodnymi temperaturami i wspaniałymi krajobrazami. Jest tu również wiele kawiarni, barów i restauracji. 

O Bansko pisałam już w szczegółach we wpisie Z laptopem pod stokiem, czyli pracowakcje w Bansko, który bardzo polecam sprawdzić. ?

4. Nisz, Serbia

Koszty życia w Serbii są bardzo przystępne, zwłaszcza w porównaniu z krajami Europy Zachodniej. Oznacza to, że w portfelu zostanie więcej pieniędzy na życie.

Infrastruktura w zakresie dostępu do Internetu i transportu jest bardzo dobra. Dzięki temu łatwo jest się tu poruszać, nawet jeśli nie mówisz płynnie w lokalnym języku.

Serbia to piękny i bogaty kulturowo kraj. Od tętniącej życiem stolicy, Belgradu, po zachwycające góry i jeziora i każdy znajdzie tu coś dla siebie. A ponieważ jest jeszcze stosunkowo mało znana jako cel podróży, często ładne miejsca będziesz mieć tylko dla siebie.

Nisz to trzecie co do wielkości miasto w Serbii i cena mieszkań na Airbnb za miesiąc dla dwóch osób zaczyna się już poniżej 2000 zł. Jeśli jesteś w stanie zapuścić się w głąb kraju, to na pewno znajdziesz prawdziwe perełki. 

5. Transylwania, Rumunia

Rumunia ma wiele do zaoferowania dla każdego, kto rozważa pracę zdalną. Koszty życia są stosunkowo niskie i jest tu wiele naprawdę pięknych miejsc.

Kraj ma dobrą infrastrukturę i szybkie łącze internetowe. Po przeszukaniu Airbnb widzę, że może to być jedno z najlepszych na tej liście jeśli chodzi o value for money, ale poza dużymi miastami.

Ponadto w Rumunii łatwo porozumiesz się po angielsku.

Istnieje również wiele przestrzeni coworkingowych dostępnych w Bukareszcie i innych głównych miastach.

6. Mostar, Bośnia

Mostar w Bośni i Hercegowinie jest położony w sercu Bałkanów. To malownicze miasto o bogatej historii i kulturze. Jest również bardzo przystępne cenowo i znajdziesz tu wiele przestrzeni coworkingowych i kawiarni, w których możesz ustawić laptopa i zacząć pracę. 

Mostar znajduje się również w zasięgu kilku innych stolic w Europie Południowo-Wschodniej, co czyni go świetną bazą wypadową do zwiedzania regionu. 

Jeśli więc szukasz miejsca do pracy zdalnej, które jest zarówno piękne, jak i historyczne i bardzo przystępne cenowo, to Mostar jest zdecydowanie wart rozważenia.

Popatrzcie, jaki dobry standard w jednym z coworków:

Nowoczesne mieszkanie za miesiąc dla dwóch osób to koszt od 2500 zł na Airbnb.

7. Izmir, Turcja

Izmir ma relaksującą śródziemnomorską atmosferę i jest prawdopodobnie najbardziej turystycznym, ze wszystkich podanych miejsc. Zerknij, jak to mniej więcej wygląda:

Średnia prędkość Internetu, według Nomad List, to 8 Mb/s (ciekawe jak mierzyli tę średnią).

W Izmirze za miejsce dla dwóch osób na miesiąc na Airbnb bez negocjacji zapłacisz od 2000 zł w górę.

8. Novi Sad, Serbia

Novi Sad to serbskie miasto położone w południowej części kraju. Znane jest z żywego życia nocnego. Jest również siedzibą wielu uniwersytetów i ośrodkiem życia kulturalnego.

W ostatnich latach Novi Sad staje się coraz bardziej popularny jako miejsce docelowe dla pracowników zdalnych.

Miasto ma dobrą infrastrukturę internetową. Dodatkowo koszty życia są stosunkowo niskie w porównaniu z innymi miastami europejskimi. 

9. Bar, Czarnogóra

Bar w Czarnogórze jest dobrze zapowiadającym się miejscem dla cyfrowych nomadów.

Położony na wybrzeżu Morza Adriatyckiego, oferuje słoneczny klimat, wspaniałe krajobrazy i luźny, śródziemnomorski styl życia. Widoki są piękne, ceny przystępne, choć plaża jest kamienista.

W ostatnich latach miasto odnotowało wzrost liczby przestrzeni coworkingowych, kawiarni i barów.

Za piękny apartament dla dwóch gości na miesiąc zapłacimy około 3128 zł, ale  znalazłam też cały dom za 2233 zł, który pomieści sześć osób.

10. Miejsce na Twoją propozycję

Jak myślisz, co jeszcze warto dodać do tej listy?

Podsumowując

Ile kosztuje wynajem ładnego miejsca w tych lokalizacjach? Po przejrzeniu cen we wszystkich tych miejscach, średnia, jaką musimy posiadać, by wynająć piękne miejsce w dobrej lokalizacji dla dwóch osób na miesiąc to 3 500 zł ze wszystkimi kosztami.

Mamy jeszcze możliwości obniżenia tej ceny, które opisałam w jednym z poprzednich wpisów o tym, jak wynajmować taniej na Airbnb.

Jeśli bardzo zależy nam na cenie, to powinniśmy w tych wszystkich miejscach znaleźć osobne miejsce w cenie nawet poniżej 2 000 zł za dwie osoby.

Które z tych miejsc znasz i polecasz lub nie polecasz?  Podziel się swoimi doświadczeniami w komentarzach!

Artykuł Najlepsze tanie miejsca do pracy zdalnej w Europie pochodzi z serwisu Cyfrowi Nomadzi.

Barcelona to miasto, w którym żyje się powoli, bo spieszyć się tu po prostu nie wypada. To miasto uśmiechów, bo obcy ludzie chętnie uśmiechają się tu do siebie i rozmawiają. Miasto wspaniałej pogody, pięknych plaż, bogatej kultury i tysiąca możliwości spędzania wolnego czasu. To miasto, którego na swojej nomadycznej drodze, nie możesz ominąć.

Genialne położenie pomiędzy górami (100 kilometrów do grzebietu Pirenejów) a Morzem Śródziemnym, najlepsze plaże miejskie na świecie, wspaniała i orzeźwiająca cava (kataloński trunek przypominający szampana), którą Katalończycy piją już do śniadania i która każdego wprawi doby humor, oraz ten niezwykły odcień błękitu nieba nad Barceloną – to wszystko sprawia, że życie w Barcelonie, to la vida bonita.

Barcelona ma nie tylko świetny klimat pogodowy, ale również biznesowy i powoli staje się technologicznym hubem Europy. Kilka dni temu wiceprezes Microsoftu w Stanach Zjednoczonych, Jordi Ribas w rozmowie z RAC1 powiedział, że „Barcelona jest uważana za jedno z najbardziej wiodących miast pod względem talentów i specjalistów technologicznych. Ma wszystkie składniki, by stać się Doliną Krzemową Europy” i potwierdził zobowiązanie firmy do poszerzania swojej obecności w Katalonii. 

Miasto robi wiele, by przyciągnąć tutaj talenty. To stwarza sprzyjający klimat dla nowych idei, start-upów i rozwoju. Barcelona inspiruje, dyskutuje i chętnie dzieli się pomysłami, co widać po niezliczonej ilości eventów biznesowych. Barcelona to miasto inspiracji. 

Kiedy odwiedzić Barcelonę?

W zasadzie wszystkie miesiące roku oprócz sierpnia, gdzie wiele miejsc jest zamkniętych, są dobre do odwiedzenia Barcelony. Sezon turystyczny jest tu na okrągło z największą falą turystów w miesiącach letnich. 

Świetnym miesiącem dla plażowiczów i amatorów sportów wodnych jest wrzesień, a nawet październik, kiedy Morze Śródziemne jest jeszcze ciepłe, a turystów jest już nieco mniej. Listopad to miesiąc, w którym czuć pierwsze chłody a wiejący wtedy z północny wiatr, potrafi być bardzo przenikliwy, więc nie można zapominać o ciepłej kurtce i butach.

Dojazd z lotniska do centrum Barcelony

Dojazd z lotniska El Prat do centrum Barcelony zajmuje około 25 minut. Mamy tutaj wiele opcji do wyboru: 

• autobus liniowy Aerobus (bilet w jedną stronę 5,90 euro w dwie strony 10,30 euro, kupimy na przystanku),
• autobus miejski linii 46, który zabierze nas do Plaza Espanya (2,20 euro, bilet można kupić przez aplikację TMB),
• metro (z przesiadką),
• i oczywiście taksówki.

Najwygodniejsza opcja to Aerobus, jeśli jedziesz do Plaza Catalunya lub autobus 46, jeśli wystarczy cii dojazd do Plaza Espanya (stamtąd możesz kontynuować podróż na tym samym bilecie, możesz przesiąść się w inny autobus miejski lub metro).

Gdzie zatrzymać się w Barcelonie?

Ciekawą dzielnicą, w której warto się zatrzymać, jest nie tylko Barrio Gotico czy okolice Las Ramblas. Warto wybrać się poza ścisłe centrum i zatrzymać się w miejscach mniej turystycznych, aby poczuć prawdziwe życie w tym mieście. 

Dzielnice, które warto wypróbować:

• La Ribera (El Born) – dawna nadmorska część Barcelony, w której dziś panuje wyjątkowy klimat. W przeszłości była ważną dzielnicą handlową, a dziś jest jedną z najmodniejszych dzielnic w Barcelonie.
• Eixample – centralna dzielnica, z piękną architekturą XIX i XX wieku.
• Gracia – położona na linii metra L3 (zielonej), ma klimat uroczego miasteczka. 
• Sant Antoni – urokliwa i przytulna dzielnica z wieloma spokojnymi uliczkami, kawiarniami, coworkingami.
• Sants – dynamiczna, usytuowana wokół głównej ulicy Carrer De Sants, w której czuć ducha proekologicznych trendów.
• Poble Nou – industrialna dzielnica, w której obecnie znajduje się wiele przestrzeni coworkingowych.
• Okolice Plaza Espanya – świetnie skomunikowane z centrum i plażami poza Barceloną oraz Montjuic. 
• Poble Sec i Montjuic dla szukających wspaniałej scenerii do biegania i odpoczynku w najpiękniejszych parkach Barcelony.

Najtańsze noclegi w Barcelonie znajdziemy na Booking.com. Następnie mamy Airbnb. Dobrą opcją jest portal Badi, jeśli szukasz czegoś na dłuższy pobyt – od jednego miesiąca wzwyż. Ciekawe oferty można znaleźć na stronach Barcelona alquiler… Zakwaterowanie bezpłatne w zamian za pracę w wymiarze 5 godz. dziennie, np. jako niania, czy pracę w hostelu, możliwe jest poprzez stronę Workaway.info.

Ciekawostką jest to, że mieszkania na ogół są w niskim standardzie, często nieremontowane przez lata i to, że w Barcelonie okna w sypialniach nie są wcale czymś oczywistym. Jest wiele pokoi, które są oznaczane jako interior, tzn. okno wychodzi na wewnętrzne patio de luz (studnia) lub nie mają okna albo wychodzą na studnię, w której jest winda… W standardzie nie ma również ogrzewania, więc jeśli przyjeżdżasz zimą, pytaj, jakiego rodzaju ogrzewanie jest dostępne.

Jak znaleźć mieszkanie na dłuższy pobyt w Barcelonie? W takim celu warto skorzystać z aplikacji idealista.com. Przeprowadzka do Barcelony i szukanie mieszkania w Barcelonie na wynajem długoterminowy lub zakup mieszkania tutaj, to temat na osobną publikację (lub konsultację).

Czy coliving to dobry pomysł?

W Barcelonie działa wiele colivingów. Jednak gdybym miała wybierać coś dla siebie, zdecydowanie postawiałbym na mieszkanie, z małą liczbą lokatorów, użytkowników kuchni i większą prywatnością. Moje doświadczenia w mieszkaniu w colivingu w Barcelonie z 2016 r. sprawiają, że odradzam opcję colivingową.

Skąd pracować w Barcelonie?

Coworking to miejsca, w których można pracować wśród ludzi. Ja lubię takie, które mają kuchnię, dostępną dla wszystkich, z miejscem, gdzie można sobie pogadać, napić się kawy. Polecam korzystanie z coworkingów, zwłaszcza takich, które organizują aktywności dla rezydentów, takie jak śniadania, lunche, gry, hackathony, wspólne wyjścia, wycieczki, etc. 

Coworkingi do pracy w Barcelonie:

• La Vaca na Poble Sec, 
• Factory 103
• CREC
• Coco Office na Sant Antoni, 
• Espai Born,
• BCNewt
• MOB Bailen,
• Jungle,
• Monday Barceloneta,
• Imagine Cafe w centrum (bezpłatna przestrzeń),
• Icon BCN (nie typowy coworking, ale przestrzeń w hotelu i na tarasie).

Dostęp do wielu coworkingów w ramach jednego abonamentu?

Ostatnio szukałam czegoś, co da mi wejściówkę do wielu coworkingów w mieście. Nie chcę na razie wykupywać abonamentu w jednym miejscu, dopóki się nie przekonam, w którym miejscu jest mi najfajniej. W ten sposób natknęłam się na aplikację Croissant, która daje właśnie taką możliwość „zwiedzania” różnych coworkingów w ramach jednego abonamentu. Działa również w wielu innych miejscach na świecie.

Kawiarnie do pracy zdalnej w Barcelonie

Barcelona jest również pełna kawiarni, w których z powodzeniem można pracować zdalnie. 

• Sieć 365 – opcja wszechobecna i najbardziej ekonomiczna (cafe con leche i croissant z oferty to 1,80 euro)
• Sieć Vivari, których również jest wiele.
• Sieć Sandwiches, w których pracuje wiele osób w Barcelonie (np. ta w Poble Nou czy Sant Antoni). Liczba dostępnych miejsc zwykle zależy od lokalu.
• Cafe Cosmo (Plaza Universitat).
• Cafe Cometa (Sant Antoni).
• Laie Libreria Cafe (księgarnia i kawiatnia rzut beretem z od Plaza Catalunya).
• All Day Cafe ( L’Eixample).

Inne miejsca do pracy

Barcelona ma fantastyczną sieć bibiotek i w każdej jest miejsce, w którym można usiąść z komputerem. Wystarczy znaleźć najbliższą bibiotekę i dowiedzieć się, jakie jest hasło do internetu. 

Biblioteki, które warto odwiedzić:

• Biblioteka w Museu Nacional d’Art de Catalunya
• Biblioteka Sant Pau
• Biblioteka Joan Miro
• Biblioteca Esquerra de l’Eixample – Agustí Centelles.

Transport w Barcelonie. Jak się poruszać?

Na każdej stacji metra można kupić kartę na 10 przejazdów, która kosztuje 11,35 euro. Karta miesięczna kosztuje 38 euro. Strefa A jest ogromna i obejmuje między innymi lotnisko, Tibidabo, Castelldefels i Gava (piękne plaże, które szczerze polecam). Uprawnia do podróży autobusami, metrem, tramwajami, kolejką ferrocarril w strefie A. Poza tym mamy rowery (aplikacja Bici). Wiele miejsc oferuje skutery, hulajnogi i rowery do wypożyczenia i to jest bardzo fajne rozwiązanie w Barcelonie. 

Pomysły na ciekawe spędzenie czasu w Barcelonie

Największa trauma związana z Barceloną to strach o to, że ominie Cię coś ważnego (FOMO). Wybór jest nieskończony.

Kilka pomysłów:

• Ruta de Tapas w pięciogwiazdkowych hotelach na Passage de Gracia (kilka pomysłów na moim Instagramie),
• Ruta de Cava w zachwycających skybarach Barcelony (j.w),
• pełna życia plaża w Barcelonie, 
• spokojne plażowanie (lub surfing) w Castelldefels lub Gava pod Barceloną,
• piknik w parku Moses de Verdaguer,
• hiking w parku Collserola, 
• zapisanie się na ciekawy meetup, np. wymiana językowa, zajęcia sportowe na świeżym powietrzu,
• skorzystanie z setek ciekawych wydarzeń w coworkingach,
• skorzystanie z wydarzeń airbnb, 
• zachód słońca na jachcie lub katamaranie,
• uczestniczenie w festiwalach dzielnic, które trwają tu przez całe lato. 
• odwiedzenie niezliczonej liczby muzeów (wstęp wolny w niedzielę po 15:00, w niektórych – w sobotę po 15:00) i w każdą pierwszą niedzielę miesiąca).

Barcelona aktywnie (sport)

• Moją ulubioną siłownią jest Metropolitan. Karnet miesięczny kosztuje około 90 euro. Ceny w innych siłowniach zaczynają się od około 30 euro za miesiąc.
• Surfing i kitesurfing jest możliwy zarówno w Barcelonie, jak i na plażach pod Barceloną. 2-godzinna lekcja surfingu wraz z deską i wetsuitem kosztuje 49 euro w Barcelonie, 1-godzinna w Castelldefels 39 euro. 
• Deski SUP można wypożyczyć na plaży Barceloneta.
• Siatkówka plażowa to jeden z najpopularniejszych sportów. Wiele ludzi umawia się przez MeetUp i grupy na Facebooku. 
• Na MeetUp znajdziemy również wiele wycieczek hikingowych w Pireneje.

Edukacja językowa

Barcelona umożliwia bezpłatne kursy języka katalońskiego. W niektórych miejscach w mieście są też możliwe bezpłatne kursu języka hiszpańskiego dla zameldowanych w Barcelonie. W aplikaci MeetUp znajdziemy zaproszenia na eventy typu  language exchange, spotkania co tydzień odbywają się w barach i uczestnicy w nich kilkadziesiat osób.

Jakie są koszty życia w Barcelonie?

Minimum potrzebne w Barcelonie to moim zdaniem około 1200 euro miesięcznie. Podstawowe wydatki kształtują się następująco:

• Pokój w mieszkaniu w dobrej lokalizacji i z dobrym standardem na jeden miesiąc przez aplikację Badi razem z koszami – 500-700 euro. Pokój z niskim standardem – 300 euro. 
• Karta miejska – 38 euro. 
• Śniadanie typu kawa i croissant w kawiarni sieciowej z miejscem do pracy – 1,80; kawa (cortado) – od 1,40.
• Ubezpieczenie zdrowotne – działa EKUZ. Bezpłatne dla mieszkańców Barcelony.
• Lunch w Flax & Kale – 10 euro. Falafel – 5 euro. Kanapka – 4-5 euro.
• Lampka wina – 4-6 euro.

Aplikacje, które musisz znać:

• The Fork – zarezerwuj stolik w restauracji i otrzymaj zniżkę.
• TMB – aplikacja sieci komunikacji miejskiej pokazująca również trasy oraz informacje o czasie odjazdów z poszczególnych przystanków.
• Bicing – aplikacja do korzystania z miejskiej sieci rowerów zwykłych i elektrycznych.

Strony internetowe, które musisz znać:

• TimeOut.com/Barcelona – tutaj znajdziesz pomysły na to, co robić w Barcelonie (również w j. angielskim).
• Barcelona.cat – oficjalna strona miasta, na której znajdziesz informacje o wydarzeniach.
• MeetUp – strona społecznościowa do organizowania i publikowania wydarzeń, spotkań, wycieczek, aktywności sportowych.

I oczywiśce nasza polska nomadyczna społeczność na Facebooku, do której muisz dołączyć, jeśli szukasz pomysłów i towarzystwa do nomadowania.

Jest coś jeszcze, czego chcesz dowiedzieć się o Barcelonie?

Daj mi znać w komentarzach

Artykuł Pierwsze workation w Barcelonie pochodzi z serwisu Cyfrowi Nomadzi.

Odkąd zostałam mamą, czas z książką stał się dobrem luksusowym. Chęć dowiedzenia się czegoś nowego, zainspirowania się, czy przeżycia przygody z książką, jest jednak tak samo silna, jak zawsze. Już od dwóch lat to właśnie audiobooki towarzyszą mi podczas codziennych zajęć. I w znacznej części zaspokajają głód nowej wiedzy. Audiobooków słucham podczas jazdy samochodem, zakupów, czy zajęć w domu. 

W tym roku najbardziej lubiłam słuchać audiobooków na temat rozwoju osobistego i zdrowia. Oto kilka audiobooków, które szczególnie mi się spodobały:

„Wysoko wrażliwi”, Elaine N. Aron

To książka o emocjach, sposobie bycia i rozumienia świata osób wysokowrażliwych. O tym, że sama zaliczam się do tego grona, dowiedziałam się właśnie, dzięki przeczytaniu tej książki. Dzięki niej zrozumiałam, dlaczego tak często mam wrażenie, że odczuwam silniej, że mocniej reaguję na bodźcie, że widzę dalej. Nic w tym złego. To są cechy osób wysokowrażliwych. Jeśli myślisz, że sam możesz być osobą wysokowrażliwą lub ktoś z Twojego otoczenia może zaliczać się do tego grona, warto sięgnąć po ten audiobook. Tytuł polecany m.in. przez profesora Philipa G. Zimbardo. 

„Szkoła mówców”, Lidia Buksak 

To książka napisana przez trenera komunikacji. Nauczymy się z niej jak skutecznie i szybko stworzyć strukturę nowoczesnej prezentacji, jak być pewnym siebie występując publicznie, opanować stres. To świetna pozycja dla każdego, kogo interesuje wzmocnienie kompetencji komunikacyjnych.

„TAK! 60 sekretów nauki perswazji”, Noah Goldstein, Robert B. Cialdini, Steve Martin. 

Ta książka to zbiór wielu cennych rad dla każdego, kto chce poprawić umiejętność przekonywania innych, niezależnie od tego, czy chodzi awans, podpisanie nowej umowy o współpracę, czy odrobienie pracy domowej domowe. 

Robert B. Caldini jest jednym z najczęściej cytowanych na świecie specjalistów ds. perswazji i wywierania wpływu. Każdy, kto prowadzi biznes, rozmawia na co dzień z klientami, powinien poznać jego książki. 

„Pewność siebie. Jak być asertywnym, pokonać lęk i sięgnąć po swoje”, Mateusz Grzesiak

Świetna książka jednego z moich ulubionych autorów w zakresie psychologii. Mateusz Grzesiak wyjaśnia nam, jak działa pewność siebie. Pokazuje, że osoba pewna siebie, to osoba, która się taką stworzyła. To osoba, która akceptuje siebie i zna własną wartość. To osoba, która jest wrażliwa bez użalania się i asertywna bez arogancji. 

„Jak ocalić świat od katastrofy klimatycznej. Rozwiązania, które już mamy, zmiany, jakich potrzebujemy”, Bill Gates 

W tej książce Bill Gates zabiera ważny głos w sprawie zatrzymania katastrofy klimatycznej. Przedstawia on plan działania wypracowany z ekspertami w dziedzinie fizyki, chemii, biologii, inżynierii, politologii i finansów. Jego plan jest jasny – powstrzymać emisję gazów cieplarnianych do zera. 

Wszystkie książki znajdziemy na audioteka.pl

Artykuł Audiobookowe podsumowanie roku pochodzi z serwisu Cyfrowi Nomadzi.

To jest historia o życiu jak z bajki, czyli o tym, jak rzucić wszystko i przeprowadzić się do Meksyku. Tak właśnie zrobiła Margit Kiss.

Margit! Rozmawiamy ze sobą już od jakiegoś czasu, ale nie miałam okazji zapytać Cię o Twój pseudonim. Margit to hiszpańska wersja Małgorzaty? A Twoje nazwisko – Kiss, chyba też nie jest prawdziwe?

Niektórzy myślą, że to pseudonim, ale to moje prawdziwe dane! Jestem z mieszanego małżeństwa, mój ojciec jest Węgrem, a matka Polką. Kiss to węgierskie nazwisko i spodobało mi się tak bardzo, że zostawiłam je sobie i nie zmieniłam nawet po ślubie. 

Moje imiona to Margit Katarzyna i odkąd mieszkam poza Polską, to właśnie moje drugie imię przysparza mi najwięcej problemów. Byłam już Kataryną, Katarziną, a ostatnio nawet wpisali mnie gdzieś jako Kastarzynę! Z chęcią pozbyłabym się tego drugiego imienia. Polski jest moim pierwszym językiem, gdyż wychowałam się w Polsce.

Jesteś w Playa del Carmen, na Jukatanie. Powiedz, jaka jest tam teraz pogoda? Bo u nas niby jest wiosna, ale z córką chodzimy na spacery w odzieży termicznej… a jest już koniec maja!

W Playa del Carmen jest praktycznie niezmiennie ponad 30 stopni w godzinach południowych przez cały rok. W miesiącach zimowych w nocy czy rano jest  „zimno”, czyli 21-22 stopnie. Przez kilka dni było nawet 17 w nocy, ale w południe i tak temperatura skakała do ponad 30. 

Kiedy i na ile warto przyjechać na Jukatan? Kiedy w ciągu roku pogoda jest tu najlepsza?

Według mnie najlepszym momentem na Jukatan są miesiące od listopada do końca kwietnia. Jest to pora sucha, nie ma burz, nie ma ryzyka huraganów. Jest gwarantowana, słoneczna pogoda. 

Z początkiem maja zaczęła się wytęskniona przez nas pora deszczowa. Deszcz był bardzo potrzebny w tym roku, bo susza dała się we znaki. Pod koniec kwietnia dżungla była tak wysuszona, że rozpoczęły się pożary i to w kilkudziesięciu miejscach naraz. 

Playa del Carmen kojarzy mi się z jednym z bardziej turystycznych miejsc w Meksyku. Dlaczego zdecydowałaś się tam zatrzymać?

Szukaliśmy miejsca upalnego, ponieważ mnie jest zawsze zimno. Przez 18 lat mieszkania w Hiszpanii marzyło mi się miejsce bez zimy, bez kurtek, gdzie przez cały rok można nosić szorty i klapki. 

Poza tym, wybierając miejsce na powtórną, jak dla mnie, emigrację, a pierwszą dla mojego męża Hiszpana, chcieliśmy pojechać do miejsca z urzędowym hiszpańskim, z klimatem tropikalnym, z dużą ilością naturalnej roślinności, bez wulkanów w okolicy, niepodatnym na trzęsienia ziemi i nie miała to być wyspa. Co tu dużo mówić, jak się zastosuje te kryteria, wyskakuje Jukatan jako praktycznie jedyna opcja! Nawet huragany szczęśliwie omijają Jukatan od wielu lat, kierując się raczej ku Bahamom i Florydzie. Ostatni duży kataklizm był tu w 2005 roku. Ryzyko istnieje zawsze, staramy się być na to przygotowani. 

A jak przeprowadziłaś się do Meksyku? Ile czasu już tam jesteś?

Odkąd przyjechałam do zachodniej Hiszpanii, chciałam zmienić region na cieplejszy. Ciągle gdzieś miałam w głowie, że chcę stamtąd wyjechać. W końcu zdecydowaliśmy, że albo teraz, albo nigdy. Nasza decyzja o przeprowadzce została podjęta w listopadzie 2018 roku. Przez 10 miesięcy przygotowywaliśmy grunt pod przeprowadzkę, szykując mieszkanie, w którym mieszkaliśmy w Hiszpanii, pod wynajem. We wrześniu 2019 przeprowadziliśmy się, zabierając ze sobą 4 duże walizki, 3 podręczne i klatkę z kotem. 

Zmiana Hiszpanii na Meksyk była dla mnie o wiele mniejszym szokiem kulturowym niż zmiana Polski na Hiszpanię lata temu. My się tu czujemy jak w jakiejś egzotycznej prowincji hiszpańskiej, gdzieś poniżej Kanarów. Pomimo że jesteśmy tu zaledwie od 8 miesięcy, czujemy się jak u siebie w domu. Nigdy wcześniej nie czułam się tak szczęśliwa jak tutaj, każdego ranka budzę się, patrzę na otoczenie, słucham śpiewu ptaków na drzewach i zachwyca mnie absolutnie wszystko. Jak na razie jest to wg nas bardzo dobra decyzja, miejmy nadzieję, że za parę miesięcy czy lat będę takiego samego zdania. 

Jakie są plaże w Playa del Carmen? Czy są naprawdę takie piękne, jak często widzi się na zdjęciach?

Po pierwsze warto wiedzieć, że w  Meksyku wszystkie plaże są publiczne, ale nie wszystkie dostępy do plaż są publiczne. Czyli w praktyce jest wiele miejsc, gdzie, żeby dostać się na plażę, trzeba przejść przez prywatny klub lub restaurację i coś kupić lub właściciel terenu, przez który należy przejść, pobiera opłatę za osobę. Akurat plaża, na którą rodzinnie chodzimy niemal codziennie, plaża Xcalacoco, jest plażą z publicznym dostępem.

Plaże w regionie Riviera Maya mają bardzo jasny, kremowy kolor. Piasek jest tak drobny, że w niektórych miejscach, zanurzając stopy tam, gdzie łączy się on z wodą, mam wrażenie, że mieszanka wody i piasku tworzy kremowy balsam.  

Większość plaż porasta bujna tropikalna roślinność, co dodaje uroku otoczeniu. Woda ma cudowny, momentami nierealny wręcz kolor turkusowy. Jest cieplutka przez cały rok. 

Kąpiąc się w niektórych miejscach, możemy być zaskoczeni uczuciem, że coś pod wodą nas dotyka. I nie jest to złudzenie: na  „naszej” plaży są miejsca wielkich skupisk egzotycznych rybek, takich typowych jak z filmu „Nemo”, które nie boją się kąpiących i dotykają ich delikatnie pyszczkami. Wystarczy założyć gogle i nurkować, żeby otworzył się naszym oczom świat niesamowitych kolorów i kształtów. 

Brzmi wspaniale. A powiedz, jak kupiliście dom w Playa del Carmen? Przez chwilę też wynajmowałaś. 

W marcu 2019 kupiłam tu dom do remontu. Od razu poznałam kilku sąsiadów, którzy zaproponowali mi wynajem na czas remontu. Skorzystałam z jednej z takich okazji. Mieszkaliśmy tam od naszego przyjazdu we wrześniu do Bożego Narodzenia, czyli tyle, ile trwało przygotowanie naszego gniazdka. 

Jakie są ceny wynajmu mieszkań w Playa del Carmen? Jak szukać dobrego mieszkania?

Ceny są bardzo zróżnicowane i zależą od czasu wynajmu, od dzielnicy, od tego, czy mówisz po hiszpańsku itp. Na Airbnb ceny na moim osiedlu za dzień wynoszą ok. 50 euro.  Wynajem długoterminowy zaczyna się od 600 euro za miesiąc w górę. Zależy od standardu domu, czy jest to niezależny dom w całości, czy tylko jego wydzielona część dzielona z właścicielami itp. 

To już wiemy co nieco o mieszkaniu. A co warto zobaczyć w okolicach Playa del Carmen? Jakie wycieczki polecasz?

Playa del Carmen to dobra baza wypadowa, z której zobaczyć można perełki Jukatanu. Polecam na  pewno Chichen Itza (obecnie jeden z siedmiu nowych cudów świata), Tulum ze względu na karaibski charakter.

Warto się wybrać do cenotów, ja lubię te w Xcajun, trochę poza trasami turystycznymi, ale jeśli ktoś ma zamiar wynająć samochód, warto go odwiedzić. Jest według mnie piękniejszy, czystszy i nie tak uczęszczany jak mityczny Ik-kil leżący o krok od Chichen Itza. 

Zachwyciła mnie też piramida w Coba. Można na nią wejść. Ze szczytu roztacza się niesamowity widok na dżunglę. Bardzo blisko Coby jest wiele rzadziej uczęszczanych cenotów, które również warto odwiedzić. 

Dla tych, którzy szukają wyjątkowych miejsc poza utartym szlakiem, polecam wyspę Holbox, która ucieleśnia marzenia o raju. Cudna jest również wyspa Isla Mujeres, bardzo blisko Cancun, którą, w przeciwieństwie do Cozumelu, można przejść na piechotę. Ma mnóstwo fotogenicznych zakątków i karaibską atmosferę radości. Relaks wisi tam w powietrzu. 

Sama Playa i okolice jest dosyć komercyjna, ale wspomniana przeze mnie plaża Xcalacoco nie ustępuje wiele tym słynnym plażom w Tulum. 

Dla osób lubiących parki rozrywki i parki tematyczne jest ogromna ilość atrakcji. Playa i okolice jest siedzibą firmy, która specjalizuje się w tego typu atrakcjach. My akurat chodzimy do parku Xcaret, który nas zachwyca za każdym razem. Mamy roczny bilet dla rezydentów, który kosztuje tyle samo co jednorazowy wstęp dla turystów. Korzystamy z niego, kiedy tylko możemy. 

To wszystko brzmi świetnie. Ja sama kocham Meksyk i chętnie bym tam zamieszkała, ale ktoś, kto nigdy tam nie był, może zastanawiać się, czy w Playa del Carmen jest bezpiecznie…

Tak jak w każdym turystycznym mieście w Meksyku, istnieje tu problem dystrybucji narkotyków. Jest na to popyt, to jest i podaż. Kartele walczą ze sobą, ich członkowie atakują się wzajemnie. Nie spotykam się tu za to wcale z taką podwórkową agresją, jaką często można zaobserwować w Polsce na dworcach, w komunikacji publicznej. Nie ma czegoś takiego, że komuś się nie podoba twój akcent czy przeszkadza mu, jak spojrzałaś. To zjawisko nie istnieje. Ludzie są bardzo mili, nie szukają zaczepki, nie prowokują obcych. Kieszonkowcy polujący na turystów są jak wszędzie na świecie, czy to w Rzymie, czy w Barcelonie. Trzeba na to uważać. Ja czuję się tu o wiele bezpieczniej, niż gdy mieszkałam w czasie studiów w Nowej Hucie.

Tak, to jest kwestia doświadczenia, intuicji i słuchania tego, co mówią lokalni. Mnie Meksykanie zawsze mówili, od których miejsc trzymać się z daleka. I to się sprawdzało. A powiedz, jak jest z internetem w Playa del Carmen? Czy można na nim polegać?

Mam zakontraktowany podstawowy pakiet i moje odczyty, w momencie gdy to piszę, to ping wynosi 4,5 Mbps oraz szybkość 21 Mbps. Zawsze można poprosić właściciela mieszkania o podwyższenie standardu i dopłacić do podstawowego pakietu. Podejrzewam, że koszt tego nie będzie wyższy niż 50 zł miesięcznie. 

W moim domu połączenie jest wiarygodne, nie mieliśmy jeszcze nigdy awarii. Problem z połączeniem może być w miejscach oddalonych od cywilizacji. W miastach tego problemu nie ma. 

A jakie są ceny w Playa del Carmen? 

Wszystko zależy od dzielnicy. Jeśli wybierasz się na obiad do turystycznej 5 Avenidy, zapłacisz 3 razy więcej niż na Avenidzie 30, która też ma fajne bary, knajpki czy restauracje. Jeśli spacerując po plaży, zamarzysz, żeby wpaść na lunch do jednego z hoteli, cena będzie jeszcze wyższa niż na 5 Avenidzie. Ale tak ogólnie Meksyk jest niedrogi. 

Czy w Playa del Carmen spotkałaś jakichś cyfrowych nomadów? Osoby pracujące zdalnie? Czy są tam jakieś coworkingi lub inna infrastruktura dla nomadów?

Tutaj ogólnie jest dużo Kanadyjczyków i Amerykanów, którzy na czas zimy w swoich krajach przyjeżdżają i pracują zdalnie. W centrum jest sporo coworkingów. Obok mojego osiedla otwierane jest obecnie nowe centrum handlowe i pierwszym z lokali, jakie zostały otwarte, była przytulna kafejka przystosowana pod nomadów. Znany bloger promujący nomadyczny styl życia, Chris the Freelancer, ma całą serię filmików o zdalnej pracy z Playa del Carmen. Polecam jego filmy na YouTube. Opisuje własne doświadczenia i pokazuje miejsca, z których pracował, będąc tutaj. 

Rozmawiałyśmy o tym, że mogłoby to być dobre miejsce, by zorganizować tam zimowe workation dla polskich cyfrowych nomadów.  Łatwo jest wynająć dom? Na co możemy liczyć?

Wybór ofert jest bardzo duży, a ceny obecnie są zachęcające. Mam kilka zaufanych nieruchomości od znajomych i mogę je z czystym sumieniem rekomendować. Obecnie najlepsza opcja, którą mogę polecić, to 3 sypialnie plus salon z rozkładaną kanapą w apartamencie 77 m2, na zamkniętym osiedlu Real Bilbao w Playa. Klimatyzacja w każdej sypialni. 30 metrów od mieszkania jest basen, są boiska do gry w koszykówkę, ścieżka rowerowa, place zabaw dla dzieci, tzw. palapas, czyli tropikalne altany, w których można robić grilla. Cena za miesiąc to 10.000 peso, czyli około 1835 złotych. Cena według mnie bardzo dobra. 

Pracujesz zdalnie – co dokładnie robisz?

Żyjemy z pasywnego dochodu, który mamy w Hiszpanii (nieruchomości pod wynajem). Ja oprócz tego współpracuję z kilkoma firmami z Polski jako tłumacz hiszpańskiego. 

Rozpoczęłam również działalność jako „trener” hiszpańskiego – udzielam lekcji z tego języka on-line. Mam uczniów na różnych poziomach: od zerowego do przygotowania do DELE na poziomie zaawansowanym. Mój mąż, rodowity Hiszpan, współpracuje ze mną w miarę możliwości i prowadzi konwersacje z uczniami na zaawansowanym poziomie. 

Gdzie można Cię znaleźć w internecie?

Najlepiej kontaktować się ze mną na moim fanpage’u na Facebooku – „Domek w tropikach”, do którego polubienia zapraszam wszystkich. 

Sporo osób zgłasza się do mnie w sprawie pracy. Niestety, nie będę w stanie pomóc w tym temacie, ponieważ moja działalność zarówno w Meksyku, jak i w Hiszpanii nie wymaga nikogo z zewnątrz do pomocy. 

Mówiłaś, że ostatnio wiele osób pisze do Ciebie i pyta o możliwości przeprowadzki do Meksyku. Jak oceniasz takie szanse?

Ostatnio, w związku ze zmianami w Europie związanymi z kryzysem Covid-19, sporo ludzi do mnie pisze i pyta, jak wyemigrować do Meksyku. Z miłą chęcią doradzę każdemu, my tu będziemy przeszczęśliwi, jeśli przyjedzie więcej Polaków, bo mam same dobre doświadczenia z rodakami.

Chciałam jedynie dodać kilka uwag od siebie wynikających z własnego doświadczenia: emigracja ma sens, jeśli masz dochód pasywny w Europie, udziały w rodzinnej firmie czy dochodową działalność online. 

Jeśli tego nie masz, nie ma raczej sensu myśleć o pracy w Meksyku: płace są bardzo niskie, obostrzenia ze strony rządu dla firm chcących zatrudnić obcokrajowców działają zniechęcająco, bo Meksyk chroni miejsca pracy dla swoich obywateli, to nie jest wolny rynek pracy jak w Polsce. Oczywiście, pozostaje jeszcze możliwość pracy na czarno, ale do tego nie będę nikogo zachęcać, więc ten temat pomijam. Dlatego tutaj można przyjechać, mając pracę zdalną. 

PS. Myślisz o wyjeździe? Szukasz towarzyszy lub możliwości wspólnego wyjazdu – pod tym postem na Facebooku możesz przegadać to z innymi. Post jest na grupie Cyfrowi Nomadzi, wcześniej musisz do niej dołączyć, by móc brać udział w dyskusjach.

Czytaj więcej:

• Najlepsze miejsca do pracy zdalnej z Meksyku
• Todos Santos, Meksyk. Tam jest pięknie!

Artykuł Playa del Carmen z Margit Kiss, czyli jak spędzić zimę (lub całe życie) pod palmami pochodzi z serwisu Cyfrowi Nomadzi.

Krzysztof Mosek to cyfrowy nomada, który od czterech lat podróżuje po świecie. Odwiedził setki ciekawych miejsc. Przeżył ponad 1400 dni w podróży. I nie zamierza szybko wracać do domu.

Twoje konto na Instagramie rozpoczęło życie 6 lipca 2016 roku. Znalazłeś się wtedy w Bangkoku. To była Twoja pierwsza podróż jako cyfrowy nomada?

K.M.: Tak. Znalazłem się w Bangkoku dokładnie miesiąc wcześniej, w dzień swoich 25. urodzin. Data nie była przypadkowa – chciałem w ten sposób zaznaczyć moment, kiedy zostawiłem swoje poprzednie życie za sobą.

I wyruszyłeś w nieznane?

Tak. Tajlandia była pierwszym poważnym przystankiem w tej podróży. Wcześniej wybrałem się tylko na tydzień do Barcelony, aby sprawdzić, jak wygląda praca w obcym, niepolskim środowisku. 

Instagram stał się miejscem, w którym zachowujesz wspomnienia z podróży?

Założyłem Instagrama, aby podzielić się migawkami z tego nowego, ekscytującego dla mnie świata. Wcześniej nie byłem aktywny w social media w żaden sposób. Zrobiłem pewnego rodzaju eksperyment, upubliczniając coraz większe kawałki swojego życia w internecie, aż stało się to dla mnie normą. Ciekawsze przemyślenia zapisuję w prywatnym cyfrowym pamiętniku od około trzech lat.

Co pamiętasz ze swojej pierwszej podróży jako cyfrowy nomada?

K.M.: Początkowo – strach. Nigdy nie zapomnę pierwszego dnia w Bangkoku, kiedy wysiadłem z taksówki na chaotycznej tajskiej ulicy. Hałas, nieznośny upał, bród, wilgoć i zapach spalin dookoła. Każdy element życia na dalekim wschodzie był dla mnie nowy. Stanąłem na środku chodnika, rozejrzałem się dookoła i spytałem siebie w duchu: „Oto jestem, co teraz? Po co to wszystko?”. Do dziś nie potrafię zrozumieć swojego podejścia do pierwszej wyprawy. Poza biletem z Warszawy do Bangkoku nie miałem właściwie nic. 

Jak przygotowywałeś się do tego wyjazdu?

K.M.: Całość miała być jedną wielką improwizacją. Przyjechałem kompletnie nieprzygotowany. Nie miałem zielonego pojęcia o żadnym aspekcie życia w Tajlandii. Nie miałem nawet rezerwacji noclegu czy osoby na miejscu, o którą mógłbym cokolwiek spytać. Perfekcyjne urodziny… Z czasem strach i niepewność zostały wyparte przez te niesamowite uczucie spełnienia, wolności i podróżniczej euforii. 

A sama decyzja, by zostać cyfrowym nomadą, jak zapadła?

K.M.: Dorastając w małym, dość hermetycznym mieście, wytworzyłem w sobie pewien swoisty „głód” świata. W momencie, kiedy wybrałem się na studia do Poznania, potrzeba odkrywania została na jakiś czas zaspokojona. Po skończeniu studiów i rozpoczęciu etosu polskiego podatnika szara rzeczywistość okazała się zbyt brutalna. Rutyna spowodowała, że życie wydawało się przeciekać przez palce. Czegoś brakowało.

Wracałem myślami do momentu, kiedy na jeden semestr wyjechałem na wymianę studencką do Portugalii. Był to czas, kiedy pierwszy raz miałem okazję posmakować życia na dłuższy okres w obcym dla mnie miejscu. Uwielbiałem każdy dzień, który tam spędziłem. Wróciłem do Polski ze łzami w oczach. Nie chciałem wracać.

Brakowało mi tego uczucia życia w obcej kulturze i eksplorowania nieznanego.

Doszło do tego kilka elementów z mojego życia prywatnego oraz fakt, że zostałem wykopany z mieszkania, które wynajmowałem, bo rzekomo miało tam powstać studio fotograficzne. Świat dał mi sygnał, że przyszła pora na coś nowego.

Jakiś czas później usłyszałem o cyfrowych nomadach. Zacząłem szperać w internecie i zostałem oczarowany. Widzę zdjęcie jakiegoś gościa na plaży z laptopem na kolanach. Pomyślałem, że też tak chcę. Sprzedałem większość swoich rzeczy na aukcjach, niektóre zachowałem w kartonach na dnie piwnicy u swoich rodziców. Dwa miesiące później, z laptopem w plecaku i biletem w jedną stronę, żegnam się z siostrą na lotnisku w Warszawie. 

Jak wybierasz kolejne miejsca docelowe? Co robisz w miejscach, w których się zatrzymujesz? Jak sobie organizujesz tam czas?

K.M.: Staram się wybierać miejsca, w których uprzednio nie byłem, oraz oddalone od Polski na tyle, że stają się dla mnie atrakcyjne pod względem klimatycznym czy kulturowym.

Na miejscu priorytetem jest zorganizowanie odpowiedniego środowiska, które zapewni mi możliwość bycia produktywnym w obowiązkach, które mi przynoszą dochód. Następnie staram się skupiać na eksplorowaniu danego miejsca i kultury z nim związanej. Bardzo nie lubię, kiedy ktoś mnie traktuje jak turystę, który przyjechał na tygodniowe wakacje. Dużo czasu poświęcam na zawieranie lokalnych znajomości, które pozwolą mi doświadczyć danej okolicy w bardziej autentyczny sposób (na ile to możliwe w danym miejscu).

Czas organizuję sobie w sposób „biurowy”, pracując głównie w tygodniu i odpoczywając w weekend. Klienci, z którymi współpracuję, są w strefie czasu europejskiego, więc muszę również uwzględniać czas na wspólne audiokonferencje.

Z jakich aplikacji korzystasz?

K.M.: Poza aplikacjami, które są używane głównie do pracy, mam szereg aplikacji ułatwiających życie, jakie prowadzę – od akomodacji (Airbnb, Facebook), przez aplikacje finansowe (Revolut, N26, aplikacje mojego banku), planowanie podróży (Kiwi, Skyscanner, Kayak, Wikiloc), organizację (Evernote, Apple Notes, aplikacje mailowe), komunikację (za wiele, aby wymieniać, zależne od regionu), po tworzenie treści (Lightroom, szereg aplikacji pod social media) i oczywiście słowa kluczowe w wyszukiwarce Google.

Sport, aktywność fizyczna, zdrowie grają dużą rolę w Twoim życiu? 

K.M.: Regularna aktywność fizyczna jest dla mnie niemal święta. Z racji, że moja praca ma charakter siedzący, co nie jest korzystne dla zdrowia, kompensuję to sobie różnymi rodzajami treningów. Nie mam pojedynczego sportu, któremu jestem całkowicie poświęcony, jednak zauważyłem od ostatnich 4 lat dużą tendencję ku wszelkim sportom walki. Zaczęło się niewinnie, od boksu tajskiego, jednak podążyło w stronę mieszanych sztuk walki (kickboxing, brazylijskie jiu-jitsu, zapasy, boks). Jeśli nie mam możliwości treningu w klubie walk, biegam bądź przerzucam ciężary. 

A czym się zajmujesz zawodowo?

K.M.: Tworzeniem oprogramowania dla korporacji. Współpraca na zasadzie B2B zapewnia mi spokój i płynność finansową.

Jakie miejsca polecasz do pracy zdalnej dla kogoś, kto ma do dyspozycji 1000 euro miesięcznie? A jakie dla kogoś, kto ma 1500 euro miesięcznie? Jakie są najtańsze miejsca do pracy zdalnej?

Na pewno kraje Azji i Ameryki Łacińskiej. W kulturze Orientu znajdziemy kraje najbardziej atrakcyjne finansowo, takie jak Wietnam, Indonezja czy Filipiny. 

Jeśli chodzi o Amerykę Południową, to najlepiej pewnie wypadną Kolumbia i Peru. Najdroższe miejsca, w jakich byłem, to Japonia, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Korea Południowa.  

Trudno naprawdę zawęzić dany kraj do konkretnych cyfr z racji różnych nawyków wydawania pieniędzy. Malediwy kojarzą się z ekstremalnie drogim miejscem, jednak rzeczywistość nie jest taka, jak się ludziom wydaje. Nurkowałem, oglądając ściany rafy koralowej przy resorcie, w którym pobyt kosztuje od 50 tysięcy dolarów za noc. Ta sama rafa, ryby i woda kosztowały mnie 10 dolarów za paliwo do motorówki dla kolegi, którego poznałem na jednej z wysp.

Wyjście ze strefy cen turysty i poznanie lokalnych ludzi jest najlepszą opcją dla naszego portfela.  

Jaki budżet jest potrzebny, by prowadzić takie życie?

K.M.: 1000 dolarów to takie rozsądne minimum. Im więcej wiemy o danym miejscu, tym mniej zapłacimy. Improwizacja jest najdroższa. 

Bardzo dużo zależy od preferencji spędzania czasu i nawyków wydawania pieniędzy. Można zapłacić 15 zł za nocleg w wietnamskim hostelu albo 500 zł za resort w tej samej miejscowości.

Warto mieć na uwadze posiadanie przynajmniej dwumiesięcznej poduszki finansowej, bo sytuacje losowe się zdarzają.  

Czym zajmujesz się poza pracą? Co jest dla Ciebie ważne? 

K.M.: Cała ta eskapada jako cyfrowy nomada to zmieniające życie doświadczenie. Ważne jest dla mnie to, aby zapamiętać te wszystkie piękne momenty, spędzić czas w taki sposób, aby wniósł on dla mnie jakąś wartość. Chciałbym zebrać to, co uważam za najlepsze z obcych kultur, i zacząć to stosować w swoim życiu, powrócić finalnie do domu w lepszej wersji. 

Czasem zwyczajnie biegam z aparatem i zapisuję migawki, pracuję na swoje wspomnienia. Mam świetną możliwość fuzji pracy z podróżami, jednak jestem świadom, że to się kiedyś skończy. Wycisnę z tej cytryny tyle, ile dam radę. 

Jak widzisz siebie za dziesięć lat?

Chciałbym wieść szczęśliwe, wartościowe życie. Nie planuję konkretnych wydarzeń na określone lata. Nastąpiły pewne zmiany w mojej osobowości, w związku z czym wiele z moich poprzednich planów się przedawniło. Na pewno chciałbym uporać się ze swoimi demonami, zachować ciekawość świata i może zacząć pracować na wspólne wspomnienia z kimś jeszcze.  

Gdzie teraz jesteś? 

K.M.: Na Filipinach, na małej surferskiej wysepce o nazwie Siargao. Miałem możliwość powrotu przed koronawirusem do kraju, jednak świadomie zdecydowałem przeczekać sytuację, będąc odizolowanym tutaj. 

Czy koronawirus wpłynie na zmianę twojego sposobu podróżowania?

K.M.: Jeśli o mnie chodzi, to nie. Wypracowałem pewien model podróży, który służy mi niezawodnie, biorąc pod uwagę styl życia, jaki prowadzę aktualnie. Możliwe, że będę musiał dokonać pewnych zmian w związku z aktualną sytuacją.

Świat jednak nigdy nie będzie już taki sam i myślę, że sposób życia i podróżowania globalnie się zmieni. Przed pandemią większość zależała od mojej woli. Aktualnie muszę się dostosowywać do rozporządzeń konkretnych krajów. Obawiam się, że koronawirus wywoła w przyszłości delikatną ksenofobię lokalnych społeczności względem turystów czy podróżników. Może to wpłynąć na turystykę w pewnych obszarach i obniżyć ogólną satysfakcję z podróży.  

Dziękuję za rozmowę i życzę bezpiecznych podróży.

Artykuł W 4-letniej podróży z laptopem z Krzyśkiem Moskiem pochodzi z serwisu Cyfrowi Nomadzi.